Het Spaans ensemble Capella de Ministrers en het vocale gezelschap AVocal CdM brengt een schitterende ode aan Franciscus van Assisi met hun nieuwe album San Francesco – Guillare di Dio.

English version below

Franciscus van Assisi was een Italiaanse monnik die leefde van ca. 1181 tot 1226. Hij was de inspirator voor de later opgerichte Franciscanen kloosterorde, waar men leefde in pure armoede, als gelijken (vandaar dat alle monniken hetzelfde habijt dragen) en dienstbaar zijn aan de maatschappij: iedere gast of reiziger wordt verwelkomt als was hij God zelve. Deze leefwijze is al eeuwenlang een inspiratie voor gelovigen en on-gelovigen. Zelf bekommerde Franciscus zich tijdens zijn leven om de armen en melaatsen en was een groot dieren(vogel)liefhebber. Vandaar dat op 4 oktober, zijn sterfdag, de jaarlijkse dierendag wordt gevierd.

Dit jaar 2026 is het op 4 oktober 800 jaar geleden dat Franciscus stierf. Hij werd twee jaar na zijn dood door paus Gregorius IX heilig verklaard en weer twee jaar later waren de eerste Franciscanen kloosterordes in Nederland een feit, in respectievelijk Den Bosch, later in Maastricht (1234) en 1240 in Utrecht.

Het Spaanse ensemble Capella de Ministrers (o.l.v. Carles Magraner) brengt met San Francesco – Giullare de Dio een ode aan de legendarische Franciscus van Assisi. Het album is verdeeld in zes delen: 1. Lofzang van de schepselen / 2. De Zon / 3. Maan, Wind, Sterren / 4. Water, Vuur / 5. Aarde / 6. Dood & Leven. Elke deel start met een antifoon, een religieus Gregoriaans werk, voorafgaand aan een psalm,. Van origine gebeurde dit om de sfeer van de dag te duiden. Op dit album wordt de antifoon gebruikt om de sfeer van het komende religieuze werk aan te kondigen.

De componisten van deze religieuze werken zijn niet bekend, maar de stukken zijn met vakmanschap gearrangeerd voor het ensemble Capella de Ministrers. Een kwintet in een bezetting van violen, doedelzak, chirimía (soort hobo), citola (soort gitaar), harp, luit en percussie, dat is aangevuld met elf vocalisten van het AVocal CdM.

In een rijke expressie klinken eeuwenoude werken die liefdevol worden uitgevoerd. Uitvoeringen waar de melodieën voor zich spreken, waar nauwelijks gebruik wordt gemaakt van vibrato of andere overbodige ornamenten en waar met zorg en aandacht is gekozen voor een duidelijke, sobere instrumentatie, die per stuk wisselt. Van a capella (in de antifonen, gezongen in het latijn), naar bescheiden begeleidingen waar de stem bijvoorbeeld wordt ondersteund door de chirimía, een tegenharmonie op viool of een harmonische vocale aanvulling. Juist deze soberheid geeft de muziek zijn sacrale diepgang, brengt serene rust en religieuze geborgenheid.

Maar het is ook feest. Zoals in het lied A Deus por Santa Maria, dat met voor- en na-zang uitmondt in een levendig loflied aan Maria, die er voor zorgde dat het na een lange, droge periode eindelijk ging regenen in Jerez. Of in Fami Cantal l’amor. Een loflied aan de liefde, waar de gezongen versie steeds wordt herhaald door een instrumentale, dit om het-licht-van-de-liefde te benadrukken. Een compositorische, vocaal-instrumentale werkwijze die veel werd gebruikt in de Middeleeuwen en Renaissance.

Maar het indrukwekkendste is het loflied Sia Laudatio San Francesco. Een persoonlijke ode aan Franciscus, waarin hij door diverse solistische vocalisten prachtig wordt geëerd, met heel subtiel, op de achtergrond, het gefluit van vogeltjes waar hij zo dol was.

English version

The Spanish ensemble Capella de Ministrers and the vocal group AVocal CdM pay an excellent tribute to Francis of Assisi with their new album San Francesco – Guillare di Dio.

Francis of Assisi was an Italian monk who lived from approximately 1181 to 1226. He was the inspiration for the Franciscan order, which was founded later, where members lived in pure poverty as equals (hence why all monks wear the same habit) and were of service to society: every guest or traveler is welcomed as if they were God himself. This way of life has been an inspiration to believers and non-believers alike for centuries. During his lifetime, Francis cared for the poor and lepers and was a great lover of animals, specially birds. That is why the annual Animal Day is celebrated on October 4, the anniversary of his death.

This year, 2026, marks 800 years since Francis died on October 4. He was canonized by Pope Gregory IX two years after his death, and two years after that, the first Franciscan monastic orders were established in the Netherlands, in Den Bosch, later in Maastricht (1234), and in Utrecht in 1240.

The Spanish ensemble Capella de Ministrers (conducted by Carles Magraner) presents an ode to the legendary Francis of Assisi with San Francesco – Giullare de Dio. The album is divided into six parts: 1. Song of the Creatures / 2. The Sun / 3. Moon, Wind, Stars / 4. Water, Fire / 5. Earth / 6. Death & Life. Each part begins with an antiphon, a religious Gregorian work preceding a psalm. Originally, this was done to set the mood of the day. On this album, the antiphon is used to announce the atmosphere of the upcoming religious compositions. The composers of these works are unknown, but the pieces have been skillfully arranged for the ensemble Capella de Ministrers. A quintet featuring violins, bagpipes, chirimía (a type of oboe), citola (a type of guitar), harp, lute, and percussion, supplemented by eleven vocalists from the AVocal CdM.

Centuries-old works are performed with rich expression and love. Performances where the melodies speak for themselves, where vibrato or other superfluous ornaments are barely used, and where a clear, austere instrumentation has been chosen with care and attention, varying from piece to piece. From a cappella (in the antiphons, sung in Latin) to modest accompaniments where the voice is supported, for example, by the chirimía, a counter-harmony on the violin, or a harmonic vocal addition. It is precisely this austerity that gives the music its sacred depth, bringing serene peace and religious intimacy.

But it is also a celebration. As in the song A Deus por Santa Maria, which, with call-and-response, culminates in a lively hymn of praise to Mary, who ensured that it finally rained in Jerez after a long, dry period. Or in Fami Cantal l’amor. A hymn to love, where the sung version is repeatedly followed by an instrumental one, to emphasize the-light-of-love. A compositional, vocal-instrumental approach that was widely used in the Middle Ages and the Renaissance.

But the most impressive is the hymn Sia Laudatio San Francesco. A personal ode to Francis, in which he is beautifully honored by various solo vocalists, with, very subtly in the background, the chirping of birds that he was so fond of.

  • Capella de Ministrers: San Francesco – Giullare de Dio (CdM Records).

© Mattie Poels.