De Kretense musicus Stelios Petrakis is een grootmeester op de lyra. Een bijzonder Grieks strijkinstrument dat centraal staat op zijn album Lyric.

English version below

Uit Oost-Europa komen diverse 3-snarige strijkinstrumenten, zoals de Bulgaarse gadulka, de Turkse kemenche of de Griekse lyra. Deze instrumenten hebben als overeenkomst dat ze rechtop, met een strijkstok, worden bespeeld. Het verschil zit hem in de bouw, waardoor de klankkleur verschilt per instrument, maar ook door de speelwijze. Zo wordt de gadulka en de lyra bespeelt met de nagels: dus de snaren worden niet ingedrukt, zoals dat bij de kemenche en de viool wel gebeurt. Maar ook de tonen, dat wil zeggen, de klank tússen de tonen (de versieringen), maken het verschil, waardoor de muziek Bulgaars, Turks of Grieks klinkt.

Stelios Petrakis bespeelt dus de Griekse lyra. Hij wordt bijgestaan door elf musici, waaronder de Iraanse percussionist Bijan Chemirani, de Griekse zanger Giorgis Xylouris en de Spaanse snarenspeler Efrén López, die we ook tegenkwamen in de band L’Ham de Foc uit Galicië (Noord-Spanje).

Petrakis opent het CD-boekje met de tekst in: ‘Ik houd van de lyra, omdat dit instrument mij de mogelijkheid biedt om me te uiten die op geen enkele andere manier mogelijk is’. En dat is precies wat er gebeurt in het openingslied Star in Gaza. Een lied dat hij componeerde, met als inspiratie een vallende ster, een metafoor voor zijn wens: het stoppen van alle oorlogen waar zoveel onschuldige burgers omkomen. Na een kristalhelder intro op de lyra, gevolgd door snaarinstrumenten en percussie, is het Xylouris die het lied met warme overtuiging zingt.

We horen naast Griekse muziek (uit Kreta) in het openingslied, ook invloeden uit Turkije in Nathenas. Hier klinkt een onregelmatige maatsoort (7/8ste), versterkt door de doedelzak en ferme percussie op de tapan (grote trommel die met een stokje wordt bespeeld). Prachtig is het thema op de lyra in Aglianco, dat wordt gevolgd door de accordeon en tremolo-spel op de mandoline, een subtiele verwijzing naar Italië. Deze verwijzing wordt verder uitgebreid in de tarantella (snelle 6/8ste) uit Zuid Italië in de improvisatie Pukanè. Bijzonder is ook de opwindende 5-tels ritmiek in Panj Pol, waar zang en solo elkaar vriendelijk afwisselen.

Opmerkelijk is Muixeranga. Een traditionele melodie uit Valencia. Een folkthema dat door zijn trage ritmische begeleiding, herhalingen, het toevoegen van de doedelzak en het prachtige spel en klank van de lyra (net als het openingslied) een hoogtepunt van het album is. Nothing Else Matter is een cover van de Amerikaanse band Metallica. Een ballad die prachtig en intens wordt gespeeld, met naast de lyra (met solo) een feature voor de harp.

  • De lyra heeft een heel herkenbaar Grieks timbre met een uitgesproken klankkleur. Het instrument zit als een warme, rode draad door het album verweven en geeft de composities een verfijnde en onnavolgbare blauwdruk. Stelios Petrakis speelt heel subtiel, dan weer (solistisch) op de voorgrond, maar nergens opdringerig en steeds met respect voor de medemusici.

English version

The Cretan musician Stelios Petrakis is a grandmaster of the lyra. A special Greek string instrument that takes center stage on his album Lyric.

Various 3-stringed string instruments come from Eastern Europe, such as the Bulgarian gadulka, the Turkish kemenche, or the Greek lyra. These instruments share the commonality that they are played upright with a bow. The difference lies in the construction, which causes the timbre to vary by instrument, but also in the playing technique. For instance, the gadulka and the lyra are played with the fingernails: thus, the strings are not pressed down, as is the case with the kemenche and the violin. But the tones as well—that is to say, the sound between the tones (the ornaments)—make the difference, causing the music to sound Bulgarian, Turkish, or Greek.

Stelios Petrakis plays the Greek lyra. He is accompanied by eleven musicians, including Iranian percussionist Bijan Chemirani, Greek singer Giorgis Xylouris, and Spanish string player Efrén López, whom we also encountered in the band L’Ham de Foc from Galicia (Northern Spain).

Petrakis opens the CD booklet with the text: ‘I love the lyra, because this instrument offers me a possibility to express myself that is not possible in any other way.’ And that is exactly what happens in the opening piece Star in Gaza. A song he composed, inspired by a shooting star, a metaphor for his wish: to stop all wars in which so many innocent civilians are killed. After a crystal-clear intro on the lyra, followed by string instruments and percussion, it is Xylouris who sings the song with warm conviction.

In addition to Greek music (from Crete) in the opening song, we also hear influences from Turkey in Nathenas. Here, an irregular time signature (7/8th) is heard, reinforced by bagpipes and firm percussion on the tapan (a large drum played with a stick). The lyra theme in Aglianco is brilliant, followed by accordion and tremolo playing on the mandolin, a subtle reference to Italy. This reference is further expanded in the tarantella (fast 6/8th time) from Southern Italy in the improvisation Pukanè. Also noteworthy is the exciting 5-beat rhythm in Panj Pol, where vocals and solo alternate harmoniously.

Muixeranga is remarkable. A traditional melody from Valencia. A folk theme that, due to its slow rhythmic accompaniment, repetitions, the addition of bagpipes, and the beautiful playing and sound of the lyra (just like the opening song), is a highlight of the album. Nothing Else Matter is a cover of the American band Metallica. A ballad that is played beautifully and intensely, featuring the lyra (with solo) alongside the harp.

  • The lyra has a very recognizable Greek timbre with a distinct tone color. The instrument is woven through the album like a warm, common thread, providing the compositions with a refined and inimitable blueprint. Stelios Petrakis plays very subtly, sometimes (soloistically) in the foreground, but never intrusively and always with respect for his fellow musicians.

Stelios Petrakis: Lyric (Buda Musique/ Xango)

© Mattie Poels.